DOĞRU ANTİBİOTİK KULLANIMI

Antibiotik nedir ?
Antibiotikler bakteri türündeki mikropları üremelerini durdurmak veya öldürmek yolu ile etkisiz hale getiren ilaçlardır. Yerine göre kullanıldıklarında faydalı ama yersiz kullanıldıklarında zararlı olabilecek ilaçlardır. Doktor tavsiyesi dışında yaygın olarak gereksiz , yerinde olmadan veya yetersiz doz veya sürede kullanılmaktadırlar.
Kültür ve antibiogram nedir ?
Kültür hastalık bölgesinden alınan ve içinde mikrop olduğu düşünülen örneğin (boğazdan alınan sürüntü veya idrar gibi) bir besin ortamına konularak mikrobun üremesinin sağlanması ve bu şekilde mikrobun tipinin tesbit edilmesidir. Antibiogram ise üreyen bu mikroba karşı etkili antibiotiğin tesbitidir.
Antibiotikler nerelerde kullanılabilirler ?
Antibiotikler sadece bakteri türü mikroplara karşı etkilidirler. Bunun dışındaki virüs tipindeki mikroplarla meydana gelen nezle, grip, düşük ateşle seyreden boğaz ağrısı, kabakulak , kızamık gibi hastalıklarda kullanılmaları tedavi edici değildir ve doktorunuzun uygun gördüğü hastalığa özel durumlar haricinde kullanılmaları gereksizdir.
Antibiotik kullanımı için hastalık sebebinin bakteri olduğu bilinmeli bu tetkik ile veya klinik tecrübe ile anlaşılmalıdır. Genel olarak ateş olması ve ateşin yüksek olması bir olçü olarak kabul edilebilirse de buna hekim olmayan kişilerin değerlendirmesi her zaman isabetli olmayabilir.
Bakteri ile oluşan enfeksionlar genel kural olarak yüksek ateş belirtisi verirken virusler ile oluşan enfeksiyonlarda hafif ateş görülür. Fakat bu her zaman geçerli bir kural değildir.
Antibiotikler nerelerde kullanılmamalıdırlar ?
Antibiotikler belli bir antibiotiğe karşı allerji var ise kullanılmamalı veya hekim kontrolünde kullanılmalıdırlar. Aksi halde tıbbi müdahele gerektirebilecek yan etkiler ortaya çıkabilir.
Bunun dışında böbrek ve karaciğer hastalarında çok dikkatli ve mümkün ise hekim kontrolünde kullanılmalıdırlar. Bu kişilerde ilacın vücutta birikmesi ile ortaya çıkabilecek yan etkiler görülebilir ve tıbbi müdahele gerektirebilir.
Mikroplar antibiotiğe dirençli hale gelirler mi ?
Evet. Sık ve yaygın kulanılan antibiotiklerin bazılarına karşı bakteriler savunma oluştururlar ve bu bakterilere karşı o antibiotikler "yetersiz etkili" veya etkisiz olurlar. Fakat bu direnç uzun bir sürede oluşur ve bir bölgedeki bakteriler arasında yavaş yavaş yayılır. Bu nedenle mikrobun antibiotiğe karşı dirençi değişik kişilerde değişik miktarda olmaz. Bir antibiotiği uzun süreli veya sık kullanmak ile kişide var olduğu düşünülen mikrop dirençli hale gelmez. Dirençli olan bakterilere karşı ekseriyetle daha kuvvetli veya enjeksiyon şeklindeki antibiotiklerle tedavi uygulanır. Az sayıdaki bazı dirençli bakterilere karşı etkili antibiotik yoktur.
Antibiotiği ne zaman kullanmam doğru olur ?
Antibiotiğin her hastalığı tedavi edeceğini düşünmek yanlıştır.
Özellikle virüslerle meydana gelen nezle ve soğuk algınlığında antibiotik faydasızdır. En iyi tedavi basit ağrı kesici ve atei düşürücülerle hastalığı istirahat ederek geçirmektir. Grip hastalığını oluşturan mikrobu öldürecek antibiotik mevcut değildir. Eğer grip 10 günden fazla devam ederse doktora başvurulmalıdır.(Grip sonrası sarı-yeşil burun akıntısı sinüzit göstergesi olabilir.)
Öksürükte etken seyrek olarak bakterilerdir bu sebeple hemen antibiotiğe sarılmak yanlıştır. Ekseriyetle antibiotik faydasız olacaktır. Yüksek ateş, yan ağrısı, balgamlı öksürük durumunda doktora başvurmak gereklidir. Çünki bunlar enfeksiyon belirtisidir. Ve sizin seçeceğiniz antibiotikler ile tedavi olmayan bir hastalığın belirtisi olabilir.
Boğaz ağrısı(farenjit) ekseriyetle virusler ile meydana gelirler ve antibiotik kullanımı gereksizdir. Bunun yanında bademciklerin ateşli iltahaplarında bakteri kullanılması gerekli olabilir. Bu durumda en sağlıklı yol kültür antibiogram yapılması ve uygun antibiotiğin seçilerek kullanımıdır.
Antibiotik ne şekilde kullanılmalıdır ?
Antibiotik kullanımında en önemli husus uygun antibiotiğin seçimidir. Bu seçimi doktorunuza bırakınız. En azından mümkün ise doktorunuzu arayarak uygun antibiotiğin seçimini ona bırakınız.
Antibiotiği muhakkak uygun dozda ve yeterli sürede kullanınız. Bir veya iki dozluk kullanımlar özel doz ayarlamalı ilaçlar dışında tıbbi olarak kesinlikle faydasızdır. Çünki ilacın etkili olması için düzenli ve yeterli miktarda alınarak kanda belli bir doza ulaşması lazımdır.
Antibiotik kullanırken başka nelere dikkat etmelidir ?
Antibiotik kullanımı sırasında allerji , mide ağrısı veya ishal diğer ilaçlara göre daha sık görülen yan etkilerdir. Böyle bir durumda ilacı doktorunuza danışmadan kesmeyiniz. Bu yan etkilerin bir çoğu ek ilaçlarla giderilebilir veya hastalığınızın bir başka belirtisi olabilir.
Çocuklarda doz ayarlaması çok daha hassas ve hastalığın belirtileri ekseriyetle belirsiz olduğu için mecbur kalmadıkça doktorunuz danışmadan ilaç kullanmayınız.
Bazı enjeksiyon şeklindeki ilaçlar nadiren de olsa hayati tehlike arzedecek veya acil müdahele gerektirecek yan etkilere sebep olabilirler. bu nedenle sağlık kurumları dışında enjeksiyon şeklinde antibiotik almayınız.