|
Genel Kültür
|
İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi
Madde 1- İnsan haklarına saygı yükümlülüğü
Yüksek Akit Taraflar, kendi yetki alanları içinde bulunan herkese bu
Sözleşmenin birinci bölümünde açıklanan hak ve özgürlükleri tanırlar.
Bölüm I - Haklar ve Özgürlükler
Madde 2- Yaşama hakkı
1) Herkesin yaşam hakkı yasanın koruması altındadır. Yasanın ölüm cezası
ile cezalandırdığı bir suçtan dolayı hakkında mahkemece hükmedilen bu
cezanın yerine getirilmesi dışında hiç kimse kasten öldürülemez.
2) Öldürme, aşağıdaki durumlardan birinde kuvvete başvurmanın kesin
zorunluluk haline gelmesi sonucunda meydana gelmişse, bu Maddenin ihlali
suretiyle yapılmış sayılmaz :
a- Bir kimsenin yasadışı şiddete karşı korunması için;
b- Usulüne uygun olarak yakalamak için veya usulüne uygun olarak tutuklu
bulunan bir kişinin kaçmasını önlemek için;
c- Ayaklanma veya isyanın, yasaya uygun olarak bastırılması için.
Madde 3- İşkence yasağı
Hiç kimse işkenceye, insanlık dışı ya da onur kırıcı ceza veya işlemlere
tabi tutulamaz.
Madde 4- Kölelik ve zorla çalıştırma yasağı
1) Hiç kimse köle ve kul halinde tutulamaz.
2) Hiç kimse zorla çalıştırılamaz ve zorunlu çalışmaya tabi tutulamaz.
3) Aşağıdaki haller bu Maddede sözü geçen "zorla çalıştırma veya zorunlu
çalışma"dan sayılmazlar :
a- Bu Sözleşmenin 5. Maddesinde öngörülen koşullar altında tutuklu
bulunan kimseden tutukluluğu veya şartlı salıverilmesi süresince olağan
olarak yapılması istenen çalışma;
b- Askeri nitelikte bir hizmet veya inançları gereğince askerlik
görevini yapmaktan kaçınan kimselerin durumunu meşru sayan ülkelerde bu
inanca sahip kimselere zorunlu askerlik yerine gördürülecek başka bir
hizmet;
c- Toplumun hayat veya refahını tehdit eden kriz ve afet hallerinde
istenecek her hizmet;
d- Normal yurttaşlık yükümlülükleri kapsamına giren her türlü çalışma
veya hizmet.
Madde 5- Özgürlük ve güvenlik hakkı
1) Herkesin kişi özgürlüğüne ve güvenliğine hakkı vardır. Aşağıda
belirtilen haller ve yasada belirlenen yollar dışında hiç kimse
özgürlüğünden yoksun bırakılamaz.
a- Kişinin yetkili mahkeme tarafından mahkum edilmesi üzerine usulüne
uygun olarak hapsedilmesi;
b- Bir mahkeme tarafından, yasaya uygun olarak, verilen bir karara
riayetsizlikten dolayı veya yasanın koyduğu bir yükümlülüğün yerine
getirilmesini sağlamak için usulüne uygun olarak yakalanması veya tutulu
durumda bulundurulması;
c- Bir suç işlediği hakkında geçerli şüphe bulunan veya suç işlemesine
ya da suçu işledikten sonra kaçmasına engel olmak zorunluluğu inancını
doğuran makul nedenlerin bulunması dolayısıyla, bir kimsenin yetkili
merci önüne çıkarılmak üzere yakalanması ve tutulu durumda
bulundurulması;
d- Bir küçüğün gözetim altında eğitimi için usulüne uygun olarak
verilmiş bir karar gereği tutulu durumda bulundurulması veya kendisinin
yetkili merci önüne çıkarılması için usulüne uygun olarak tutulu durumda
bulundurulması;
e- Bulaşıcı hastalık yayabilecek bir kimsenin, bir akıl hastasının, bir
alkoliğin, uyuşturucu Madde bağımlısı bir kişinin veya bir serserinin
usulüne uygun olarak tutulu durumda bulundurulması;
f- Bir kişinin usulüne aykırı surette ülkeye girmekten alıkonulmasını
veya kendisi hakkında sınır dışı etme ya da geriverme işleminin
yürütülmekte olması nedeniyle usulüne uygun olarak yakalanması veya
tutulu durumda bulundurulması;
2) Yakalanan her kişiye, yakalama nedenleri ve kendisine yöneltilen her
türlü suçlama en kısa zamanda ve anladığı bir dille bildirilir.
3) Bu Maddenin 1.c fıkrasında öngörülen koşullara uyarınca yakalanan
veya tutulu durumda bulunan herkes hemen bir yargıç veya adli görev
yapmaya yasayla yetkili kılınmış diğer bir görevli önüne çıkarılır;
kendisinin makul bir süre içinde yargılanmaya veya adli kovuşturma
sırasında serbest bırakılmaya hakkı vardır. Salıverilme, ilgilinin
duruşmada hazır bulunmasını sağlayacak bir teminata bağlanabilir.
4) Yakalama veya tutuklu durumda bulunma nedeniyle özgürlüğünden yoksun
kılınan herkes, özgürlük kısıtlamasının yasaya uygunluğu hakkında kısa
bir süre içinde karar vermesi ve yasaya aykırı görülmesi halinde
kendisini serbest bırakması için bir mahkemeye başvurma hakkına
sahiptir.
5) Bu Madde hükümlerine aykırı olarak yapılmış bir yakalama veya tutulu
kalma işleminin mağduru olan herkesin tazminat istemeye hakkı vardır.
Madde 6- Adil yargılanma hakkı |
Ana Sayfa
