Havza Bildirisi (28 Mayıs 1919)
Mustafa Kemal, Samsun'dan Havza'ya geçti. Havza'da ilk bildirisini yayınladı.Bu bildiride işgallerin yurt genelinde protesto edilmesini isteyerek, ulusal bilinci oluşturmayı amaçlamıştır.
Havza Mitingi Mustafa Kemal Paşa'nın katıldığı Anadolu'daki ilk protesto mitingidir (30 Mayıs 1919).


AMASYA GENELGESİ VE ÖNEMİ (22 Haziran 1919)
Mustafa Kemal'in asıl amacı Anadolu ihtilalini hazırlamaktı.
Havza Mitinginden sonra Amasya'ya geçen Mustafa Kemal Paşa, burada hazırladığı bir genelgeyi
Anadolu’daki tüm valiliklere göndermiştir.
Amasya Genelgesi, Mustafa Kemal Paşa'nın daha önce askeri komutanlara ve mülki amirlere gönderdiği program ve karar ifadesidir.
Genelge Mustafa Kemal Paşa tarafından kaleme alınmıştır. Genelgenin halk üzerindeki etkisini arttırmak için de Rauf Bey (Orbay), Ali Fuat Paşa (Cebesoy), ve Refet Bey (Bele) gibi Mustafa Kemal Paşa'nın yanında bulunan komutanlarca imzalanmıştır.
Amasya Genelgesi'nin içeriği:
. Vatanın bütünlüğü, milletin istiklali tehlikededir.

YORUM: Bu madde Kurtuluş Savaşının asıl gerekçesini ifade etmektedir.

. İstanbul’daki hükümet, üzerine aldığı sorumluluğun gereklerini yerine getirememektedir. Bu durum milletimizin yok olduğu izlenimini veriyor.

YORUM: Bu madde Kurtuluş Savaşının gerekçesi olan İstanbul'daki hükümetin tutumunu ifade etmektedir.

. Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

YORUM: Bu madde Kurtuluş Savaşı'nın asıl amacını ve yöntemini ifade etmektedir. Buna göre tam
bağımsızlık, milli egemenlik benimsemiştir.

. Milletin durumunu ve davranışını göz önünde tutmak, haklarını dile getirip bütün dünyaya du¬yurmak için her türlü etkiden ve denetimden kurtulmuş, milli bir kurulun varlığı çok gereklidir.
. Anadolu'nun her yönden en güvenli yeri olan Sivas'ta milli bir kongrenin süratle toplanması kararlaştırılmıştır.
. Bunun için bütün illerin her sancağından, halkın güvenini kazanmış üç delegenin mümkün olan süratle yetişmek üzere hemen yola çıkarılması gerekmektedir.
. Her ihtimale karşı, bu durumun milli bir sır halinde tutulması ve delegelerin gereken yerlerde kimliklerini gizleyerek seyahatlerini yapmaları gerekir.

Amasya Genelgesi’nin Önemi
-Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesini, amacını ve yöntemini belirtmiştir.
-İşgal kuvvetlerine ve onlarla işbirliği yapan İstanbul'daki hükümete karşı bir ihtilal çağrısıdır.
-Türk milletine, milli egemenliği eline olması için bir çağrıdır.
-Kurtuluş Savaşı'nın ancak milletçe yani birlik içerisinde kazanılabileceğini vurgulamıştır.

Amasya Genelgesi'nin Etkileri:
-Amasya Genelgesi, Osmanlı Devleti ve İtilaf Devletlerini rahatsız etmiştir. Anadolu'da ulusal uyanışı başlamadan yok etmek için, bu gelişmelerin sorumlusu olan Mustafa Kemal İstanbul'a çağrılmıştır. Mustafa Kemal Paşa'nın çağrıya uymaması üzerine Dahiliye Nazırı (İç İşleri Ba¬kanı) Ali Kemal Paşa 23 Haziran



1919'da vali ve yerel idarelere gönderdiği gizli bir belge ile Mustafa Kemal Paşa'nın 9. Ordu Müfettişliğinden alındığını ve resmi bir sıfatı kalmadığı için artık emirlerinin dinlenmemesi gerektiğini belirtmiştir.
-Genelge yurtta büyük bir sevinçle karşılanmış ve tüm yurtta işgalleri protesto eden miting ve gösteriler yapılmıştır.

NOT: Mustafa Kemal Paşa'nın görevden ayrıldığı günlerde 15. Kolordu komutanı Kazım Karabekir Paşa'nın; "Ben ve Kolordum emrinizdeyiz Paşam!" demesi, ona ayrı bir güç ve moral kay¬nağı oldu.


ERZURUM KONGRESİ (23 Temmuz - 7 Ağustos 1919)
Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk-i Milliye Cemiyeti'nin çağrısı üzerine Bitlis, Erzurum, Sivas ve Trabzon delegelerinin katılmasıyla toplanmıştır. Kazım Karabekir'in bu çağrıya uyması ve Mustafa Ke¬mal’in ordudaki görevinden ayrılarak Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ne üye olması kongrenin yapılmasını kolaylaştırmıştır.
Kongrenin Toplanmasının Nedenleri:
-Bölgenin sorunlarını görüşmek,
-Bölgede kurulması düşünülen Ermeni devletinin kuruluşunu engellemek,
-Bölgedeki güçleri birleştirmek,
-Mücadelenin yöntem ve hedeflerini belirtmek.
Kongrede Alınan Kararlar:
Mustafa Kemal, kongrede başkan seçildi ve şu kararlar alındı:

.Milli sınırlar içinde bulunan vatan bir bütündür, parçalanamaz. (Onun hiçbir parçası kendisin¬den ayrılamaz.)

NOT: Bu karar ileride ilan edilecek olan Misak-ı Milli kararlarını etkilemiştir.

• Her türlü yabancı işgal ve mücadelesine karşı, Osmanlı Hükümetinin dağılması halinde millet,
hep birlikte direniş ve savunmaya geçecektir.
• Vatanın ve istiklalinin korunmasına ve sağlanmasına merkezi hükümetin (İstanbul Hükümeti) gücü yetmediği takdirde, amacı gerçekleştirmek için geçici bir hükümet kurulacaktır. Bu hü¬kümetin üyeleri milli kongre tarafından seçilecektir. Kongre toplanmamışsa bu seçimi Temsil Heyeti (Heyet-i Temsiliye) yapacaktır.

YORUM: Bu kararı ilk kez yeni bir devletin kurulabileceği olarak yorumlayabiliriz.

• Kuva-yi Milliyeyi amil (etken) ve milli iradeyi hakim kılmak esastır.
• Hristiyan unsurlara (azınlıklara) siyasi hakimiyetimizi ve sosyal dengemizi bozucu haklar veri¬lemez.
• Manda ve himaye kabul olunamaz.

YORUM: Bu karar tam bağımsızlığı ifade etmektedir.

• Milli Meclisin derhal toplanması ve hükümet işlerinin Meclis denetiminde yürütülmesini sağla¬mak için çalışılacaktır.
Kongre, Mustafa Kemal başkanlığında, dokuz kişilik bir Temsil Heyeti seçerek çalışmalarını ta¬mamladı.
Kongrenin Önemi:
- Erzurum Kongresi, amacı, toplanış şekli ve niteliği bakımında bölgesel olmakla beraber aldığı kararlar açısından ulusal bir kongredir. Mustafa Kemal Paşa'nın cemiyete üye olması ulusal kararların alınmasını sağlamıştır.


-Ulusal mücadelenin esas programını hazırlamıştır.
-Sivas Kongresi'ne ışık tutmuş, ana ilkeleri saptayarak yaygınlaştırmış; ulusal birlik yolunda atılan önemli bir adım olmuştur.

SİVAS KONGRESİ (4-11 Eylül 1919)

Amasya Genelgesi'nde alınan karar doğrultusunda yurdun çeşitli illerinden gelebilen delegeler, İstanbul Hükümeti ve İtilaf Devletlerinin tüm baskı ve engellemelerine rağmen kongreyi toplamışlar ve 4 Eylül 1919'da çalışmalarına başlamışlardır.
İstanbul'daki Damat Ferit Hükümeti, Sivas Kongresi’ni dağıtmak ve Mustafa Kemal Paşa ile arkadaşlarını yakalatmak için Harput (Elazığ) Valisi Ali Galip'i görevlendirmişse de askeri birlikler ulusal mücadele karşıtı bu isyancıları dağıtmıştır. Bu olay Sivas Kongresi sonrası Damat Ferit Hükümeti’nin düşürülmesini hızlandırmıştır.
Kongrede iki büyük konu tartışmalara neden olmuştur:
a. Mustafa Kemal'in kongre başkanlığına getirilip, getirilmemesi,
b. Padişaha bağlılığı bildirerek, İngiliz ve Amerikan mandası altına girmekten başka çare olmadığı konularıdır.
Alınan Kararlar:
-Rauf Orbay ve arkadaşlarının karşı çıkmasına rağmen Mustafa Kemal Paşa kongre başkanlığına seçilmiş ve yeni bir temsil heyeti oluşturulmuştur.
-Temsil Heyeti, Erzurum Kongresi'nin vatanın bütünlüğü ile ilgili kararlarını kabul ederek. Sivas Kongresi'ne mal etmiştir.
-Manda ve koruyuculuk kesinlikle reddedilmiştir.
-Yurtta dağınık halde bulunan bütün direniş örgütleri ve dernekleri "Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti" adı altında birleştirilmiştir.

YORUM: Böylece Kurtuluş Savaşı'nda ulusal birlik sağlandı.

-Padişah tarafından kapatılan Osmanlı Mebusan Meclisi'nin toplanmasına çalışacağı belirtilmiştir.
-Yayın yoluyla propaganda için "İrade-i Milliye" Gazetesi’nin çıkarılmasına karar verilmiştir.
-Batı Anadolu Kuva-yı Milliye komutanlığına Ali Fuat Paşa getirilmiştir.

YORUM: Böylece Temsil Heyeti ilk kez bir hükümet gibi davranarak yürütme gücünü kullanmıştır.

Kongrenin Önemi:
- Sivas Kongresi, toplanma biçimi ve aldığı kararlar açısından ulusal bir kongredir.
- Kongrede vatanın bütününü kurtarmayı amaçlayan kararlar alınmıştır. Ulusal mücadelede yer alan dağınık örgütlerin birliği sağlanmıştır.